Apotheek (ziekenhuis)

Ziekenhuisapotheek


De ziekenhuisapotheek draagt zorg voor een optimale geneesmiddelvoorziening en farmacotherapie (behandeling met geneesmiddelen) in het ziekenhuis. Een team van ruim 40 medewerkers is betrokken bij de efficiënte, effectieve en doelmatige toepassing van (genees)middelen.
Voor poliklinische recepten en het Apotheek Service Punt (ASP) kunt u terecht bij apotheek de Oude IJssel in het TEC-gebouw van het Slingeland Ziekenhuis.

Dienstverlening

De medewerkers van de ziekenhuisapotheek hebben een belangrijke adviserende taak bij het geneesmiddelgebruik en verstrekken hiertoe informatie aan artsen, verpleegkundigen en andere medewerkers in het ziekenhuis. Daarnaast heeft de apotheek ook een ondersteunende taak in het verrichten van onderzoek naar geneesmiddelen.
De ziekenhuisapotheek koopt geneesmiddelen in en bereidt geneesmiddelen voor de patiënten. De kwaliteit van de geneesmiddelvoorziening moet voortdurend bewaakt worden. In het kader hiervan stelt de apotheek procedures op en worden de medewerkers voortdurend bijgeschoold.

Medewerkers

In de ziekenhuisapotheek werken ziekenhuisapothekers, apothekersassistenten, farmaceutisch medewerkers en overige apotheek-medewerkers zoals kwaliteitsfunctionaris, secretaresse, applicatiebeheerder en organisatorisch en professioneel hoofd.

Ziekenhuisapothekers

  • mevr. F.C.A. Braam-Tabbers,
  • mevr. D.G. van Gijssel-Wiersma,
  • dhr. D. Mangnus,
  • dhr. H.J.W. van der Paauw.
De ziekenhuisapothekers vormen de vakgroep klinische Farmacie. Zij volgen de vakinhoudelijke ontwikkelingen op een breed terrein. Eén van de apothekers is professioneel hoofd en vormt samen met het organisatorisch hoofd de leiding van de apotheek.
De ziekenhuisapothekers hebben als belangrijke taak de bewaking van geneesmiddelenvoorziening in het ziekenhuis. Zij worden hierbij ondersteund door apothekersassistenten. Verder verstrekken zij informatie over geneesmiddelen aan artsen en verpleegkundigen. Naast de specifieke kennis die zij hebben van de (ziekenhuis)geneesmiddelen, hebben zij kennis van de bereiding van geneesmiddelen, Therapeutic Drug Monitoring (de bepaling van geensmiddelspiegels en bijbehorende advisering) en toxicologie (vergiftiging). Ziekenhuisapothekers hebben hiervoor een aanvullende vierjarige specialistische opleiding gevolgd. De ziekenhuisapothekers leveren een bijdrage aan de specialistische opleiding van medisch specialisten, verpleegkundigen en apothekersassistenten. Verder begeleiden ze stagiaires van de studie Farmacie.

Apothekersassistenten

In de apotheek worden de opdrachten om medicijnen aan patiënten te verstrekken, in de computer ingebracht en gecontroleerd op dosering, interacties en dubbelmedicatie. Dit noemen wij medicatiebewaking.
Apothekersassistenten zetten op de verpleegafdelingen geneesmiddelen klaar voor de opgenomen patiënten. Voor operatiekamers en poliklinieken worden bestellingen klaargemaakt. De apothekersassistenten bereiden geneesmiddelen voor de individuele patiënt (waaronder parenterale voeding, cytostatica, pijncassettes e.d.). Dit doet de ziekenhuisapotheek ook op verzoek voor andere apotheken in de regio die deze bereidingen niet meer kunnen of willen uitvoeren. De bestelling van geneesmiddelen en het magazijnbeheer vallen ook onder de verantwoordelijkheden van de apothekersassistenten. Apothekersassistenten houden gesprekken met acuut of gepland opgenomen patienten om de thuismedicatie in kaart te brengen.

Farmaceutisch medewerkers

De farmaceutisch medewerkers ruimen de ingekochte geneesmiddelen op in de apotheek en verzamelen en bezorgen de bestellingen voor de afdelingen. Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor periodieke schoonmaak van apparatuur en benodigdheden.

Stagiaires

In de ziekenhuisapotheek wordt de gelegenheid gegeven tot het volgen van stages voor de opleiding tot apotheker en apothekersassistent.

Geneesmiddelenassortiment

In de meeste ziekenhuizen wordt slechts een beperkt assortiment geneesmiddelen gebruikt. Zo'n assortiment (formularium) is bedoeld om binnen het ziekenhuis de kosten voor de geneesmiddelen beperkt te houden. Hiernaast is een formularium ook bedoeld voor de arts en de verpleging om met een beperkt aantal geneesmiddelen veel ervaring op te doen. Dit komt de kwaliteit en de veiligheid ten goede. Bij opname kan het voorkomen dat de geneesmiddelen die u reeds gebruikt, tijdelijk worden omgezet in een soortgelijk geneesmiddel dat in het ziekenhuis beschikbaar is. Vaak wordt in het ziekenhuis de medicatie nog aangepast. Bij ontslag wordt doorgaans de medicatie weer omgezet naar dezelfde medicatie die thuis gebruikt werd. Tevens wordt de ontslagmedicatie doorgegeven aan de eigen apotheek van de patiënt.

Geneesmiddelverstrekking

De ziekenhuisapotheek verstrekt de geneesmiddelen die in het ziekenhuis worden gebruikt. De medewerkers van de ziekenhuisapotheek overhandigen niet zelf de geneesmiddelen aan de patiënt, dit doet een verpleegkundige. Daarom zijn er procedures opgesteld die de kwaliteit en veiligheid moeten waarborgen zodat het juiste geneesmiddel op de juiste tijd aan de juiste patiënt wordt toegediend.
De geneesmiddelen die de patiënt krijgt, kunnen dus anders verpakt zijn dan men thuis gewend is. Elk tabletje is afzonderlijk verpakt zodat tot op het moment van toediening nagegaan kan worden welk medicijn de patiënt krijgt. De gebruikte geneesmiddelen worden geregistreerd zodat de apotheek de medicatie van de patiënt kan bewaken. In het ziekenhuis worden ook bijzondere geneesmiddelen toegediend die thuis niet kunnen worden gebruikt. Dit zijn met name medicijnen waarbij veelal bijzondere maatregelen getroffen moeten worden (cytostatica bij kanker bijvoorbeeld).

Geneesmiddelbereiding op maat

De ziekenhuisapotheek is gespecialiseerd in het 'voor toediening gereed maken' van infuus- en injectievloeistoffen waaraan geneesmiddelen in de juiste dosering worden toegevoegd. Deze zijn bestemd voor de behandeling van de individuele patiënt opgenomen in het ziekenhuis of voor de patiënt in de thuissituatie of in een verpleeghuis. Gekwalificeerde apothekersassistenten werken in twee modern ingerichte bereidingsruimtes volgens de veldnorm 'Goede manieren van produceren in ziekenhuizen'. In beide ruimtes worden aseptische (steriele) werkzaamheden uitgevoerd in speciale stof-en bacterievrije werkbanken (zogenaamde Laminar Air Flow (LAF)- kasten) waarin, door afwezigheid van ziektekiemen, de steriliteit van het product wordt behouden. Om de houdbaarheid te verlengen worden microbiologische kwetsbare vloeistoffen klaargemaakt, zoals parenterale voeding die direct in de bloedbaan wordt toegediend. Ook complexe bereidingen die gedurende langere tijd aan patiënten worden toegediend worden hier samengesteld, zoals morfine bevattende (pijn)cassettes en antibiotica infusen in draagbare infuuspompjes voor gebruik in de thuissituatie. Eén van de ruimtes is gereserveerd voor het verwerken van risicovolle stoffen, zoals cytostatica voor de behandeling van kanker. De medewerkers worden hier beschermd door extra maatregelen op ARBO–gebied.

Informatieverstrekking

De ziekenhuisapotheker, bijgestaan door apothekersassistenten, adviseert artsen en verpleegkundigen over een juist gebruik van geneesmiddelen. Ook opgenomen patiënten kunnen advies vragen aan de ziekenhuisapotheker.
Voor een aantal geneesmiddelen geeft de apotheek een doseeradvies m.b.t. tot de individuele patiënt. Hiervoor maakt de ziekenhuisapotheker onder meer gebruik van het geïntegreerde laboratorium. De apotheker meet de concentratie van het geneesmiddel in het bloed van de patiënt. Op basis hiervan berekent hij de juiste dosering voor de patiënt. Verder voert dit laboratorium ook toxicologisch onderzoek uit. Met deze gegevens kan de ziekenhuisapotheker de arts adviseren over de juiste behandeling bij vergiftigingen (intoxicaties).
Op alle afdelingen heeft de verpleging de mogelijkheid informatie over geneesmiddelen te raadplegen en af te drukken voor de patiënt.

Medicatieverificatie bij opname

Bij opname van een patiënt in het ziekenhuis wordt de thuismedicatie in kaart gebracht, zodat de arts kan bepalen of en hoe deze geneesmiddelen gedurende de opname voortgezet moeten worden.
De apothekersassistent van de ziekenhuisapotheek voert een medicatieverificatie-gesprek met de patiënt. Bij een acute opname, die loopt via de Spoedeisende hulp en AOA (Acute Opname Afdeling), vindt dit gesprek op de betreffende afdeling plaats. Bij een geplande opname, die via het poliklinisch spreekuur en het pré-operatief spreekuur loopt, vindt het gesprek plaats als onderdeel van het pré-operatief spreekuur.
De apothekersassistenten zijn getraind in het voeren van deze gesprekken. Na het gesprek wordt de medicatie in het geautomatiseerde ziekenhuisinformatiesysteem vastgelegd, en medicatiebewaking uitgevoerd, zodat de medicatieveiligheid geborgd kan worden.

Apotheek Service Punt

Het Apotheek Service Punt coördineert in overleg met de ziekenhuisapotheek de activiteiten op het gebied van de medicatie rond het ontslag van de patiënt. Hierdoor blijft de kwaliteit van zorg en de service aan de patiënt op het terrein van geneesmiddelen na het ontslag gegarandeerd. Hiertoe wordt een ontslag-medicatieoverzicht aan de eigen apotheek gefaxt, zodat de patiënt direct na ontslag over de voorgeschreven geneesmiddelen kan beschikken.

Farmaceutische dienstverlening aan verpleeghuizen stichting Azora

De ziekenhuisapotheek draagt zorg voor de farmaceutische dienstverlening voor verpleeghuisbewoners van de stichting Azora. De specialisten ouderengeneeskunde schrijven elektronisch medicatie voor, waarbij medicatiebewaking plaatsvindt in de ziekenhuisapotheek. De medicatie wordt, per bewoner, in cassettes voor een week, door de apothekersassistenten uitgezet vanuit de voorraad in de ziekenhuisapotheek. Dagelijks vindt vervoer plaats van de medicatie naar de locaties Antonia, Schuylenburg, Debbeshoek, ’s-Gravenwal en Gertrudis. De ziekenhuisapotheker met aandachtsgebied verpleeghuiszorg neemt deel aan het farmacotherapie-overleg met de specialisten ouderengeneeskunde. De ziekenhuisapotheker en specialist ouderengeneeskunde zorgen samen voor een jaarlijkse 'medicatiereview' (evaluatie) van elke bewoner, waarbij een (her)beoordeling plaats van zijn of haar medicatie.

Overheveling specialistische geneesmiddelen (TNF-alfaremmers, groeihormonen en orale oncolytica)

Sinds 1 januari 2012 zijn alle ziekenhuizen in Nederland verantwoordelijk voor het verstrekken van bepaalde dure specialistische geneesmiddelen. Deze geneesmiddelen zijn TNF-alfaremmers, welke ingezet worden bij patiënten met de ziekte van Crohn en bij reumatologische patiënten en dermatologische patiënten met specifieke indicaties. Deze geneesmiddelen worden tijdens het poliklinisch spreekuur voorgeschreven door specialisten van het Slingeland Ziekenhuis. Omdat de ziekenhuisapotheek deze geneesmiddelen niet rechtstreeks aan de patiënt kan verstrekken, wordt nauw samengewerkt met alle openbare apothekers in de regio. Via een logistiek netwerk worden de voorgeschreven geneesmiddelen door de ziekenhuisapotheek aan de openbare apotheken geleverd. De openbare apotheek verstrekt na medicatiebewaking deze middelen aan de patiënten.
Sinds 1 januari 2013 geldt de overheveling ook voor de orale oncolytica en de groeihormonen bij volwassenen. De groeihormonen worden net zoals de TNF-alfaremmers, via de openbare apotheken aan de patiënt verstrekt. De orale oncolytica worden alléén door de poliklinische apotheek ‘De Oude Ijssel’ aan patiënten verstrekt.

Uitzending Gezonde Zorg over de ziekenhuisapotheek





Laatst bijgewerkt op: 15-11-2016

Deel deze pagina: