Apotheek (ziekenhuis)

Ziekenhuisapotheek


De ziekenhuisapotheek zorgt voor een veilige behandeling met geneesmiddelen voor patiënten in het Slingeland Ziekenhuis, en soms ook daarbuiten (bijvoorbeeld voor verpleeghuizen). Een team van 50 medewerkers verzorgt de inkoop, bereiding, verstrekking en bewaking van de medicijnen en daarnaast het laboratoriumonderzoek naar geneesmiddelspiegels. Samen met artsen en verpleegkundigen zorgen zij ervoor dat het juiste geneesmiddel, in de juiste vorm en hoeveelheid (dosis) op het juiste moment aan de juiste patiënt wordt gegeven. Hierbij is er specifieke aandacht voor medicatieveiligheid.
Daarnaast werkt de ziekenhuisapotheek nauw samen met de poliklinische apotheek de Oude IJssel  Hier kunnen patiënten na hun ziekenhuisopname of polikliniekbezoek terecht met hun recept om medicijnen op te halen.

Wie werken er in de ziekenhuisapotheek?

In de ziekenhuisapotheek werken ziekenhuisapothekers, apothekersassistenten, farmaceutisch medewerkers, logistiek medewerkers, een kwaliteitsfunctionaris, secretaresses, applicatiebeheerders, een teamleider, een unitmanager en een professioneel manager.

Ziekenhuisapothekers

  • mevr. F.C.A. Braam-Tabbers, professioneel manager (BIG 69054147217)
  • mevr. D.G. van Gijssel-Wiersma (BIG 79044630517)
  • dhr. D. Mangnus  (BIG 99061977917)
  • mevr. S. Selles  (BIG 69913299017)

Welke taken heeft een ziekenhuisapotheker?

De ziekenhuisapothekers hebben een breed takenpakket binnen het ziekenhuis. De ziekenhuisapotheker is medebehandelaar van de patiënten in het ziekenhuis. Ze zorgen onder andere voor een goede patiëntenzorg door deel te nemen aan verschillende vergaderingen met medisch specialisten en andere medewerkers van het ziekenhuis.
Daarnaast volgen ze de ontwikkelingen binnen hun vak en zorgen ervoor dat deze ontwikkelingen waar nodig worden doorgevoerd in de ziekenhuisapotheek en het ziekenhuis. Zoals bijvoorbeeld bij een geneesmiddel dat niet (meer) leverbaar is. Dan zorgt de ziekenhuisapotheker voor een geschikt alternatief en stelt de betrokken medewerkers binnen het ziekenhuis hiervan op de hoogte.
Ziekenhuisapothekers hebben:
    • Kennis over geneesmiddelen die in het ziekenhuis worden gebruikt
    • Kennis over bereiding van geneesmiddelen
    • Kennis over bepaling van geneesmiddelspiegels en adviseren hierover (Therapeutic Drug Monitoring)
    • Kennis over vergiftigingen (toxicologie)
Ziekenhuisapothekers hebben hiervoor een aanvullende vierjarige vervolgopleiding gevolgd. Zij worden om deze reden vaak om advies gevraagd door andere zorgverleners of patiënten. Verder leveren de ziekenhuisapothekers een bijdrage aan de opleiding van medisch specialisten, arts-assistenten, verpleegkundigen, apothekersassistenten en begeleiden ze stagiaires van de universitaire opleiding Farmacie.

Wat is een geneesmiddelenassortiment en hoe wordt er mee gewerkt?

Net als in de meeste ziekenhuizen wordt slechts een beperkt assortiment geneesmiddelen gebruikt in het Slingeland Ziekenhuis. Zo’n beperkt assortiment (formularium) is bedoeld om binnen het ziekenhuis de kosten voor de geneesmiddelen beheersbaar te houden. Hiernaast is een formularium ook bedoeld voor de artsen en verpleging om met een beperkt aantal geneesmiddelen veel ervaring op te doen. Dit komt de kwaliteit en de veiligheid van de zorg ten goede.
Bij opname kan het voorkomen dat een geneesmiddel dat de patiënt thuis gebruikt, tijdelijk wordt omgezet naar een soortgelijk geneesmiddel van een ander merk dat in het ziekenhuis beschikbaar is. Waar nodig wordt de medicatie en/of dosering in het ziekenhuis aangepast. Na ontslag kan de patiënt meestal weer overgaan op het geneesmiddel dat voor de opname gebruikt werd. Mocht er toch een verandering zijn in de medicatie, dan wordt dit doorgegeven aan de patiënt zelf. Daarnaast wordt de eigen apotheek van de patiënt op de hoogte gesteld van de wijziging.GDS-machine: de robot die de medicijnen verpakt in een zakje.

Welke geneesmiddelen verstrekt de apotheek?

De ziekenhuisapotheek levert de geneesmiddelen die in het ziekenhuis worden gebruikt. Hiervoor beschikken zij over een moderne robot (de GDS-machine). Deze robot verpakt de tabletten en capsules in een zakje per geneesmiddel per innametijd. Daarnaast levert de ziekenhuisapotheek ook geneesmiddelen aan een aantal instellingen voor langdurige zorg buiten het ziekenhuis.

Hoe wordt een geneesmiddel bereid?

De ziekenhuisapotheek koopt geneesmiddelen in. De meeste medicijnen worden kant-en-klaar ingekocht. Maar in het ziekenhuis worden ook geneesmiddelen gebruikt die niet kant-en-klaar te koop zijn. Deze maakt de ziekenhuisapotheek op maat klaar. De ziekenhuisapotheek is gespecialiseerd in het 'voor toediening gereed maken' van geneesmiddelen die via een infuus of injectie gegeven worden. Dit betekent dat aan een infuus- of injectievloeistof een geneesmiddel in de juiste dosering wordt toegevoegd. Deze infuus- of injectievloeistoffen zijn bestemd voor de behandeling van individuele patiënten opgenomen in het ziekenhuis, wonend in een instelling of die thuis behandeld worden.
Gekwalificeerde apothekersassistenten werken in twee modern ingerichte bereidingsruimtes waar aseptische (steriele) werkzaamheden uitgevoerd worden. De bereidingen worden in speciale stof-en bacterievrije werkbanken uitgevoerd (zogenaamde Laminar Air Flow (LAF)- kasten). Zo wordt de steriliteit van het product geborgd. Om de houdbaarheid lang genoeg te garanderen worden vloeistoffen waarin gemakkelijk een ziektekiem kan groeien in deze ruimte klaargemaakt. Een voorbeeld hiervan is parenterale voeding. Dit is voeding die direct in de bloedbaan wordt toegediend. Ook complexe bereidingen die gedurende lange tijd aan patiënten worden toegediend, worden hier samengesteld.apotheek
Eén van de bereidingsruimtes is gereserveerd voor het verwerken van risicovolle stoffen, zoals chemotherapie voor de behandeling van kanker. In deze bereidingsruimte worden, naast het geneesmiddel, de medewerkers beschermd tegen deze risicovolle stoffen door extra maatregelen. Deze maatregelen zijn vastgelegd in de Arbowet en bestaan onder andere uit specifieke kledingvoorschriften en werkwijzen.

Welke informatie verstrekt de ziekenhuisapotheek?

De ziekenhuisapotheker, bijgestaan door apothekersassistenten, adviseert artsen, arts-assistenten, verpleegkundig specialisten en verpleegkundigen over een juist gebruik van geneesmiddelen. Ook opgenomen patiënten kunnen advies vragen aan de ziekenhuisapotheker. De dagdienstapotheker is bereikbaar op telefoonnummer (0314) 32 98 89.
Voor een aantal geneesmiddelen geeft de apotheek advies over de dosering voor een individuele patiënt. Op basis van de bepaling van geneesmiddelen in het bloed (bloedspiegelbepalingen), berekent hij de juiste dosering voor de patiënt. Ook kan de ziekenhuisapotheker giftige stoffenin het bloed laten bepalen en de arts adviseren over de juiste behandeling bij een vergiftiging (intoxicatie). De verpleging kan informatie over geneesmiddelen zien in het ziekenhuissysteem en afdrukken voor de patiënt.

Wat gebeurt er op gebied van medicatieverificatie bij opname in het ziekenhuis?

Bij opname van een patiënt in het ziekenhuis wordt de medicatie die de patiënt gebruikt in kaart gebracht. Een apothekersassistent, getraind voor deze medicatiecontrole, komt langs op de afdeling bij acute opnames in het ziekenhuis om dit gesprek te voeren.
Bij een geplande opname heeft de patiënt naast het preoperatieve spreekuur een afspraak op het medicatiespreekuur. Bij de geplande opnames wordt het medicatiecontrole-gesprek tijdens dit medicatiespreekuur uitgevoerd. 
Nadat de medicatie in kaart is gebracht, bepaalt de arts of en hoe deze geneesmiddelen gedurende de opname voortgezet moeten worden.
De medicatie wordt in het geautomatiseerde ziekenhuisinformatiesysteem vastgelegd. Daarnaast wordt er medicatiebewaking uitgevoerd; een controle op de medicatie zodat de veiligheid van de medicatie kan worden gewaarborgd.

Op welke manier wordt medicatiebewaking uitgevoerd in de ziekenhuisapotheek?

De ziekenhuisapotheek controleert of de verschillende geneesmiddelen die de patiënt gebruikt met elkaar te combineren zijn en of de doseringen juist zijn. Ook bedenken de medewerkers alternatieven als een patiënt tijdelijk geen tabletten kan slikken of bijvoorbeeld sondevoeding krijgt. Zodat de patiënt ondanks zijn slikprobleem toch de juiste medicatie kan krijgen. Een ander voorbeeld is dat de ziekenhuisapotheek de medicatie beoordeeld van patiënten met een verminderde nierfunctie.

Wat is medicatieverificatie en medicatieoverdracht na ontslag uit het ziekenhuis?

Bij ontslag uit het ziekenhuis bespreekt een speciaal daarvoor opgeleide apothekersassistent met de patiënt welke wijzigingen er zijn geweest in de medicatie tijdens de opname. Het recept dat de arts uitschrijft en het actuele medicatie-overzicht wordt doorgegeven aan de eigen apotheek of de poliklinische Apotheek Oude IJssel. Zo kan de patiënt direct de medicijnen afhalen of laten bestellen door de apotheek.

Welke diensten verleent de ziekenhuisapotheek aan instellingen voor langdurige zorg?

De farmaceutische dienstverlening (dienstverlening omtrent geneesmiddelen) geldt ook voor cliënten die langdurig zorg krijgen van de stichting Azora of Stichting Markenheem. De specialisten ouderengeneeskunde van deze instellingen schrijven elektronisch medicatie voor, waarbij medicatiebewaking plaatsvindt in de ziekenhuisapotheek. De medicatie wordt, per bewoner, voor een week, door de apothekersassistenten verstrekt vanuit de voorraad in de ziekenhuisapotheek. Dagelijks vindt vervoer plaats van de medicatie naar de locaties Antonia, Schuylenburg, Debbeshoek, ’s-Gravenwal en Gertrudis. 
Een ziekenhuisapotheker neemt deel aan het farmacotherapie-overleg: de ziekenhuisapotheker overlegt met de specialisten ouderengeneeskunde over het gebruik van geneesmiddelen. Dit houdt in dat de ziekenhuisapotheker samen met de specialisten ouderengeneeskunde overleg heeft over het gebruik van geneesmiddelen voor verschillende aandoeningen. Verder zorgen zij voor een jaarlijkse 'medicatiereview' voor iedere bewoner van de zorginstelling. Dit betekent dat zij samen een (her)beoordeling van de medicatie voor deze patiënten uitvoeren.

Wat is de procedure bij dure geneesmiddelen in de ziekenhuisapotheek?

Alle ziekenhuizen in Nederland verantwoordelijk voor het verstrekken van bepaalde dure (specialistische) geneesmiddelen. De TNFα-remmers zijn hier een voorbeeld van. Ze worden ingezet bij patiënten met de ziekte van Crohn, reuma en bij huidziekten met specifieke indicaties. Deze dure geneesmiddelen worden tijdens het poliklinisch spreekuur voorgeschreven. 
De ziekenhuisapotheek werkt samen met alle openbare apothekers in de regio voor het verstrekken van deze geneesmiddelen. Via een logistiek netwerk worden de voorgeschreven geneesmiddelen door de ziekenhuisapotheek aan de openbare apotheken geleverd. Uiteindelijk verstrekt de openbare apotheek na medicatiebewaking deze middelen aan de patiënten. Medicatie tegen kanker in tabletvorm, groeihormonen voor volwassenen en vruchtbaarheidshormonen (fertiliteitshormonen) behoren ook tot deze dure (specialistische) geneesmiddelen. Deze groeihormonen worden net zoals de TNF-alfaremmers, via de openbare apotheken aan de patiënt verstrekt. Medicatie tegen kanker in tabletvorm vruchtbaarheidshormonen worden alléén door de poliklinische apotheek de Oude IJssel aan patiënten verstrekt.

Hoe gaat de ziekenhuisapotheek om met uw medicatiegegevens?

Voorafgaand aan ieder polikliniekbezoek in het Slingeland Ziekenhuis zorgt de ziekenhuisapotheek voor het opvragen en registreren van uw medicatiegegevens. Hierdoor kan de arts deze gegevens inzien en kan er bewaking plaatsvinden op de geneesmiddelen die u gebruikt. Uw gegevens worden opgehaald via het Landelijk Schakelpunt (LSP), dit is een beveiligd netwerk waar artsen en apotheken op aangesloten zijn. Door gebruik van het LSP kunnen uw gegevens op een veilige manier worden doorgegeven aan het ziekenhuis. Van belang is dat u zowel in uw eigen apotheek als bij uw huisarts apart akkoord geeft voor de gegevensuitwisseling. Wanneer u dit niet doet, kan het ziekenhuis uw gegevens niet ophalen en inzien. Hierdoor kan medicatiecontrole niet volledig worden uitgevoerd.

Meer informatie over medicatie

Interessante websites

Voorlichtingsfilms 'Medicijngebruik in het ziekenhuis'

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers heeft een aantal korte films voor patiënten ontwikkeld over het gebruik van medicijnen in en buiten het ziekenhuis. 
 


Laatst bijgewerkt op: 18-03-2019

Deel deze pagina: