‘Dankzij goede controle komt een acuut buikaneurysma nauwelijks voor’
Vaatchirurg stelt patiënten met een verwijding van buikslagader gerust
Gepubliceerd op: 22 december 2025Een buikaneurysma een tikkende tijdbom? Nee, zegt vaatchirurg Bas Castelijns geruststellend. Zo’n verwijding van de buikslagader is geen reden voor paniek. Het groeit heel langzaam en is goed te behandelen. Wel heeft de vaatchirurg een belangrijk advies: “Stop met roken, verlaag je bloeddruk en laat je als vijftigplusser screenen als het in je directe familie voorkomt."
Iedereen kan een buikaneurysma krijgen, maar onder de 65 jaar komt het nauwelijks voor. Met het ouder worden neemt de kans wel iets toe. Bas legt het beeldend uit: “Je moet een buikaneurysma zien als een uitstulping in je buikslagader, vergelijkbaar met een fietsband die op een plek dunner wordt en uitzet. Meestal gebeurt dat op latere leeftijd, omdat het collageen in het bindweefsel van het bloedvat zwakker wordt. Heel soms ontstaat een aneurysma door een ontsteking, wanneer een infectie in de bloedbaan komt en de vaatwand aantast.”
Roken verhoogt kans
Wel zijn er risicofactoren die de kans op een buikaneurysma vergroten. Rokers hebben een hogere kans op een aneurysma. Ook groeit de verwijding bij hen sneller dan bij niet-rokers. Daarnaast lopen mensen met hoge bloeddruk ook meer risico. Komt een aneurysma in de eerste graad van je familie voor (ouders, broers en zussen en kinderen), dan is het goed om je boven je vijftigste via de huisarts te laten screenen.
Normaal is de buikslagader maximaal twee centimeter in doorsnede. Is die doorsnede meer dan anderhalf keer zo groot (gemiddeld drie centimeter), dan is er sprake van een aneurysma. Bijna altijd wordt deze per toeval ontdekt: “Bijvoorbeeld tijdens een echo van de MDL-arts, tijdens een scan bij kanker of een MRI van de rug. Meestal is de verwijding dan drie of vier centimeter. Of je het ook zelf kunt ontdekken? Eigenlijk niet. Je hoeft ook niet bang te zijn als je je slagader voelt of ziet kloppen, als je slank bent en op je rug ligt. Dat is normaal.”
Acute operatie komt nauwelijks voor
Wanneer je weet dat je een buikaneurysma hebt, dan zijn controles belangrijk omdat een aneurysma kan barsten. Dat klinkt griezelig, maar barsten wil niet zeggen dat het bloedvat als een ballon uit elkaar knapt. “Er komt een scheurtje in het bloedvat en dan lekt het bloed in de buik. Iemand met zo’n acute bloeding krijgt erge buikpijn, die soms uitstraalt naar de rug. Ook kan je het klam krijgen, bleek worden en flauwvallen. De kans dat een buikaneurysma van minder dan 5,5 centimeter barst is heel klein, maar twee procent. In het Slingeland hebben we dit jaar maar twee acute buikaneurysma’s geopereerd.”
Echo zorgt voor veilige monitoring
Een echo geeft uitsluitsel over de doorsnede van de verwijding. Pas bij een verwijding vanaf 5 centimeter bij vrouwen en 5,5 centimeter bij mannen is een ingreep nodig. Voor die tijd is het monitoren, dus het in de gaten houden met af en toe een echo, voldoende. “Een buikaneurysma groeit ongeveer twee millimeter per jaar. Patiënten komen bij ons binnen met het idee van een tikkende tijdbom en denken dat ze er morgen niet meer zijn. Maar als ik een patiënt rustig uitleg geef en vertel dat we controles blijven doen, gaat hij of zij meestal gerustgesteld de deur uit. Ook krijgen patiënten cholesterolverlagers en bloedverdunners voorgeschreven. En patiënten met hoge bloeddruk krijgen daarbij ook bloeddrukverlagers”, legt Bas uit.
Na de diagnose komt de patiënt na een half jaar of jaar terug voor een eerste controle. “Als de verwijding klein is, dan hoeft het pas na drie jaar weer. Gaat het richting 5 centimer dan komt een patiënt elk half jaar of jaar terug. Uit ervaring weten we dat een lekkage meestal pas bij meer dan 7 centimeter voorkomt. Daarom doen we de ingreep bij 5 en 5,5 centimeter.”
Leefstijladviezen bij een buikaneurysma:
- Stop met roken of zoek hulp hierbij. Roken vergroot de kans op een buikaneurysma. Ook kan een aneurysma sneller groeien als je rookt.
- Verlaag je bloeddruk: eet gezond, let op zout, val af als je te zwaar bent, beweeg elke dag en drink weinig of geen alcohol.
Ingreep via de lies
Een ingreep bestaat uit een operatie met een buisje (stent) via de lies of een openbuikoperatie. “Zo’n grote operatie komt nog maar in 1 op de 20 gevallen voor. Behandelen doen we standaard via de lies en we hebben steeds meer technieken voor stents. Van zo’n ingreep van een uur tot anderhalf uur heeft de patiënt weinig last en complicaties komen zelden voor. Meestal gaat de patiënt al na een nacht in het ziekenhuis naar huis.”
Aan de behandeling gaat een CT-scan vooraf. Bas: “We meten de plek van de verwijding en de bloedvaten heel nauwkeurig op. Dan weten we tot hoever we de stent, met twee ‘broekspijpjes’ voor de beenslagaders, moeten plaatsen. Deze ingreep via de lies heet een EVAR-behandeling. Wanneer blijkt dat de verwijding ter hoogte van de nieren zit, dan kan in sommige gevallen een op maat gemaakte stent geplaatst worden, die twee zij-armpjes heeft richting de nieren. Aan de patiënt leg ik uit dat we een soort waterdichte nieuwe binnenband plaatsen. De stent is gemaakt van metaal en kunststof, een soort gaas met een dunne stof. Tijdens deze ingreep controleren we met röntgenstralen of de stent goed zit.”
Soms is openbuikoperatie beter
Er is maar één nadeel van de behandeling met een stent: “Een op drie patienten heeft binnen tien jaar een onderhoudsoperatie van de stent nodig.” Fitte patienten tussen de 50 en 70 jaar krijgen soms het advies voor een openbuikoperatie. “Voor een gezonde vijftiger weegt een grote operatie op tegen het jaarlijks onder controle blijven en eventuele heroperatie na een stent. Tijdens de buikoperatie plaatsen we een buis en hechten we de wand van het bloedvat daaraan vast, zodat de wand niet meer kan lekken. Ook kunnen we eventuele bloedstolsels weghalen. Deze patiënten hebben wel een langere hersteltijd nodig.”
Nieuwbouw
In 2023 kroonde EW Magazine de vaatchirurgen van het Slingeland tot ‘Een van de beste behandelaren bij een verwijde buikslagader van Nederland’. Tot die categorie willen ze uiteraard blijven horen en daar kan de nieuwbouw aan bijdragen. Bas tot slot: “Mijn drie collega-vaatchirurgen en ik kijken erg uit naar het moment dat we de hybride operatiekamer in gebruik kunnen nemen. Daar gaan we ook voor deze operaties met de allerbeste beeldkwaliteit en minder straling werken, dankzij de meest moderne apparaten van ons land.”
Laatst bijgewerkt op: 17 maart 2026
