De paarse envelop redde het leven van Hans
Waarom meedoen aan het bevolkingsonderzoek zo belangrijk is
Gepubliceerd op: 06 mei 2026Toen Hans de Vrught (68) uit Zeddam in de zomer van 2024 voor de vijfde keer de paarse envelop ontving voor het bevolkingsonderzoek darmkanker, verwachtte hij er weinig van. “Ik zat net met mijn vrouw aan de koffie toen de uitslag op de mat viel. Ik dacht nog: die kan zo weer bij het oud papier.” Maar het liep anders. In zijn ontlasting was bloed gevonden. Of hij binnen een week naar het Slingeland wilde komen voor vervolgonderzoek.
Hans maakte zich nog niet echt zorgen. “Ik voelde me kerngezond en had geen klachten. ‘Het zullen wel poliepen zijn’, dacht ik, ‘dat hoor je vaker.’” In het Slingeland had Hans een gesprek met een verpleegkundig specialist. “Zij gaf uitleg over het vervolgonderzoek, een coloscopie. Het was wel een gekke gewaarwording om patiënt te zijn. Ik kende het Slingeland wel, maar alleen als bezoeker.”
Volgens Sybrand de Boer, MDL-arts in het Slingeland, is deze voorbereiding heel belangrijk. “De intake wordt gedaan door een verpleegkundige die daarvoor is opgeleid. Ze nemen echt alle tijd om te kijken wie ze voor zich hebben. Mensen hebben vaak geen klachten en niet altijd een medische achtergrond. Soms zijn ze voor het eerst in het ziekenhuis, zoals Hans. Dan weet je niet wat je kunt verwachten.”
In één keer van gezond naar ziek
Op de dag van de coloscopie stapte Hans gewoon op de fiets naar het ziekenhuis. “Ik voelde me fit en wilde alles zo normaal mogelijk doen”, vertelt hij. “Een roesje hoefde voor mij niet, want ik dacht dat ik daar langer last van zou hebben dan van het onderzoek zelf. Achteraf had ik dat toch anders gedaan.” Tijdens het onderzoek keek Hans mee op het scherm. “Al vrij snel zag ik dat het niet goed zat. Je ziet dingen en je hoort de arts praten. Na afloop vertelde de MDL-arts me dat er een tumor in mijn darm zat die niet goedaardig was. Die boodschap kwam wel even binnen. In één keer ga je van gezond naar ziek.”
Fit de operatie in
Voor Hans volgde een intensieve periode. “Ik had snel daarna afspraken ter voorbereiding van de operatie. Bloedonderzoek, hartfilmpje en een gesprek met de anesthesist.” De belangrijkste boodschap die hij meekreeg: blijf zo fit mogelijk. “Ik was al actief, maar ben nog bewuster gaan leven. Veel wandelen en fietsen, goed slapen, geen alcohol. Zelfs mijn ritjes met de motorclub heb ik even laten zitten.” In september werd hij geopereerd. “Een paar uur na de operatie moest ik alweer uit bed. De dag erna liep ik rondjes over de afdeling. Ik heb echt alles gedaan wat ze zeiden.” En met resultaat. “Een arts kwam langs met studenten en noemde mij een voorbeeldpatiënt. Daar was ik toch wel een beetje trots op.”
Er op tijd bij zijn maakt het verschil
Het goede nieuws hoorde Hans snel. De tumor was volledig verwijderd en er waren geen uitzaaiingen. “Ik vroeg nog of ik chemo nodig had, maar dat was niet zo”, vertelt Hans. “Dat was best gek. Je zit drie maanden in een traject en dan is het ineens klaar.” Zes weken na de operatie voelde hij zich weer bijna de oude. “Ik had geluk. De tumor zat nog aan de binnenkant van de darmwand. Als ik niet had meegedaan aan het bevolkingsonderzoek, had ik pas later klachten gekregen en dan was ik waarschijnlijk verder van huis geweest.”
“Een positieve test betekent niet automatisch dat je darmkanker hebt. Van de 65.000 darmonderzoeken die jaarlijks plaatsvinden, krijgen zo'n 2500 mensen daadwerkelijk te horen dat ze kanker hebben. Dat is minder dan 4 procent.”
Waarom meedoen zo belangrijk is
Volgens Sybrand de Boer, die ook regiocoördinator bij Bevolkingsonderzoek Nederland is en aan de wieg stond van het bevolkingsonderzoek darmkanker, is het verhaal van Hans precies de reden waarom meedoen met bevolkingsonderzoek zo belangrijk is. “Sinds 2014 krijgen mensen tussen de 55 en 75 jaar elke twee jaar een paarse envelop met een uitnodiging”, legt dokter de Boer uit. “In die envelop zit een eenvoudige thuistest. Je stuurt een klein beetje ontlasting op, dat in het laboratorium onderzocht wordt op bloed.”
Het is ook wel een beetje een gedoe
Ongeveer 70 procent van de mensen die een uitnodiging krijgt doet mee en stuurt ontlasting op. “Dat is mooi, maar het kan beter”, zegt De Boer. “Vooral mannen tussen de 55 en 65 jaar slaan het nog wel eens over, terwijl zij juist een hoger risico hebben.” En laten we eerlijk zijn, het is ook wel een beetje een gedoe. Het gaat over poep en dat vinden mensen vaak wat ongemakkelijk. Hoe kom je bij je drol als je een doorspoel-wc hebt? Gelukkig is de manier van opvangen onlangs verbeterd.”
Niet iedereen met een positieve test heeft darmkanker
Bij ongeveer 5 procent van de deelnemers aan het bevolkingsonderzoek wordt bloed gevonden in de ontlasting. Dat leidt tot zo’n 65.000 darmonderzoeken (coloscopiën) per jaar.
“Een positieve test betekent niet automatisch dat je darmkanker hebt", benadrukt De Boer. “Van de ongeveer 65.000 darmonderzoeken die jaarlijks plaatsvinden, krijgen zo'n 2500 mensen daadwerkelijk te horen dat ze kanker hebben. Dat is minder dan 4 procent.” Veel vaker gaat het om poliepen. “Die kunnen we vaak tijdens het onderzoek meteen verwijderen en daarmee voorkomen we juist dat er kanker ontstaat.”
Leven na de diagnose
Inmiddels heeft Hans zijn gewone leven weer opgepakt. “Ik leef eigenlijk weer zoals daarvoor en ben er niet dagelijks meer mee bezig.” Wel blijft hij onder controle in het Slingeland. “Elk jaar een darmonderzoek, nu trouwens wel met roesje, en regelmatig bloedonderzoek.”
Toch heeft zijn ervaring impact gehad, zeker toen zijn schoonzus vorig jaar overleed aan darmkanker. “Bij haar werd het ook via het bevolkingsonderzoek ontdekt, maar door de coronatijd duurde het lang voordat ze onderzocht kon worden. Zij had uitzaaiingen. Dat komt wel binnen.”
"Lang leven het bevolkingsonderzoek, letterlijk en figuurlijk"
Laat die paarse envelop niet liggen
Als hij één boodschap mag meegeven, hoeft Hans niet lang na te denken. “Gewoon meedoen”, zegt hij. “Het is een kleine moeite. Ja, het is misschien een beetje gedoe, maar gooi die envelop niet weg. Ik heb al meerdere mensen in mijn omgeving aangespoord om mee te doen.” Ook De Boer onderstreept dat. “Doe mee en schrik niet meteen van een afwijkende uitslag. In de meeste gevallen is er geen sprake van kanker. Maar als het er wél is, zijn we er vaak op tijd bij.” Hans glimlacht. “Lang leve het bevolkingsonderzoek, letterlijk en figuurlijk.”
Laatst bijgewerkt op: 06 mei 2026
