Overslaan en naar de inhoud gaan
search

Speciaal spreekuur geriatrie voor ouderen met kanker

Klinisch geriaters geven advies bij behandeling

Gepubliceerd op: 02 november 2021

Oudere patiënten kunnen kwetsbaar zijn, waardoor zij bij een medische behandeling meer risico lopen op complicaties. Zo ook bij een behandeling voor kanker. Daarom bieden de geriaters van het Slingeland Ziekenhuis een speciaal spreekuur voor ouderen met kanker. Op basis daarvan adviseert de geriater de behandelend arts en de patiënt over de behandeling.

“We zijn dit spreekuur in eerste instantie begonnen voor kwetsbare ouderen met darmkanker. Later zijn daar patiënten met longkanker, blaaskanker, prostaatkanker en nierkanker bij gekomen. Hun hoofdbehandelaar is de oncologisch medisch specialist, bijvoorbeeld de oncologisch chirurg. Als geriaters geven wij advies over de behandeling. Uiteindelijk beslissen de hoofdbehandelaar en de patiënt samen over de te kiezen behandeling”, vertelt klinisch geriater Sabrine Wolst.

Zeventig jaar en ouder

Het gaat hierbij om patiënten van zeventig jaar en
ouder. “Kanker is een ziekte die veel voorkomt in deze
leeftijdsgroep”, weet Sabrine Wolst. “Van alle mensen
met kanker is een derde ouder dan 75 jaar. En juist bij
deze leeftijdsgroep zien we veel kwetsbare mensen.”
Die kwetsbaarheid heeft onder meer tot gevolg dat
deze patiënten meer risico lopen op complicaties bij
een behandeling voor kanker. “Die behandeling kan
een operatie zijn, of bijvoorbeeld chemotherapie of
bestraling. Of een combinatie daarvan. Dit zijn belastende behandelingen.”

Kwetsbaarheid

Wat moeten we ons precies voorstellen bij kwetsbaarheid van ouderen? “Verschillende factoren kunnen een oudere kwetsbaar maken”, legt Sabrine Wolst uit. “Bijvoorbeeld het hebben van chronische ziekten. Denk hierbij aan problemen met hart en bloedvaten, diabetes, of een verminderde nierfunctie. Wat ook kwetsbaar kan maken, is zogeheten polyfarmacie: het gebruik van meerdere medicijnen. Wat we ook nog wel eens zien, is vermindering van de zogeheten cognitieve functies. Dan werken de hersenen minder goed, wat zich uit in bijvoorbeeld problemen met het  geheugen, een situatie moeilijk begrijpen en minder goed overzicht hebben. En verminderde mobiliteit (beweging) vergroot het risico op vallen. Een medische behandeling, zeker een behandeling voor kanker, kan een patiënt nog kwetsbaarder maken. En daardoor complicaties veroorzaken.”

Het spreekuur

Hoe gaat het spreekuur in zijn werk? Voordat Sabrine Wolst dit uitlegt, merkt ze eerst nog even dit op: “Op oncologisch gebied werkt het Slingeland Ziekenhuis samen binnen ARTZ (zie kader). Met de deelnemende ziekenhuizen hebben we onderling afgestemd hoe we dit spreekuur vormgeven. We werken dus allemaal op dezelfde manier.” Ze vervolgt: “De behandelend oncologisch arts neemt met iedere patiënt ouder dan zeventig jaar een speciale vragenlijst door. Daaruit komt dan naar voren of de patiënt al dan niet kwetsbaar kan zijn. Lijkt de patiënt kwetsbaar, dan verwijst de behandelend arts de patient door naar ons speciale spreekuur.” 

Het spreekuur neemt, inclusief het nagesprek, zo’n twee uur in beslag. Indien nodig wordt vooraf bloedonderzoek gedaan, in geval nog aanvullende bloedwaarden nodig zijn. “Tijdens het spreekuur bezoekt de patiënt de geriater, de geriatrie-verpleegkundige en onze doktersassistente. De verpleegkundige doet verschillende testen met de patiënt, bijvoorbeeld een geheugentest, en spreekt de begeleider die meegekomen is. De doktersassistente doet enkele lichamelijke onderzoeken.”

Wens van de patiënt

Als klinisch geriater probeert Sabrine Wolst een goed beeld te krijgen van de patiënt. “Dat doe ik in een gesprek met de patiënt en een naaste, bijvoorbeeld de partner. In combinatie met de medische gegevens breng ik de kwetsbaarheid nauwkeurig in kaart. Maar zeker zo belangrijk is dat de wens van de patiënt duidelijk wordt. Gaat de patiënt nog voor genezing, als dat mogelijk lijkt? Of ziet de patiënt daar van af en vindt hij of zij het belangrijk om de tijd die nog rest zoveel mogelijk samen met de partner door te brengen?” Uiteindelijk ontstaat een goed beeld van de kwetsbaarheid van de patiënt en diens wensen. “Op basis daarvan formuleer ik een advies op maat. Dat bespreek ik met de patiënt en zijn of haar naaste. Uiteindelijk leidt dat tot een advies waarover we het eens zijn. De uitkomst van dat gesprek gaat als advies naar de hoofdbehandelaar.”

Meerdere mogelijkheden

Wat kan zo’n advies inhouden? “Sommige ouderen zijn zo kwetsbaar, dat een behandeling te zwaar voor hen is. In zo’n geval is het dan beter, uiteraard in overleg met de patiënt, om van behandeling af te zien. De behandeling richt zich dan op symptoombestrijding, bijvoorbeeld pijnbestrijding.” En voor de patiënten waarvoor wel behandeling mogelijk lijkt, ondanks hun kwetsbaarheid? “Daarvoor is dan bijvoorbeeld het advies om een minder intensieve behandeling te geven of de bestaande medicatie aan te passen. Of het advies is om eerst een zogeheten prehabilitatie-traject in te zetten: het verbeteren van de conditie met hulp van bijvoorbeeld een fysiotherapeut of een diëtist. Er zijn meerdere mogelijkheden om een kwetsbare patiënt toch een behandeling voor kanker te laten ondergaan. We merken ook dat behandelend artsen blij zijn met dit speciale spreekuur. Het helpt om zo nog betere zorg te bieden aan (kwetsbare) ouderen met kanker.”

Laatst bijgewerkt op: 02 mei 2022

Direct naar

Logo Goede zorg proef je
Slingeland tekent intentieverklaring gezonde voeding