Delierbox helpt patiënten terug naar het hier en nu
Gepubliceerd op: 23 september 2026Een patiënt die ’s nachts onrustig is, niet meer weet waar hij is en aan de katheter trekt. Het zijn verschijnselen die kunnen passen bij een delier. Voor zorgverleners is het een bekend beeld. Maar hoe bied je iemand op zo’n moment rust en houvast? Verpleegkundige Karlijn Klein Wassink, geriatrieconsulent Esther Wieggers, ergotherapeut Loes Fransen en coördinator vrijwilligers Tanja Beeftink ontwikkelden samen de Delierbox.
Als de werkelijkheid even niet klopt
“Een delier is een acute, tijdelijke periode van verwardheid en onrust. Soms gaan daar ook hallucinaties mee gepaard. Kwetsbare ouderen lopen een groter risico, bijvoorbeeld na een operatie of bij een infectie”, legt Esther uit.
Een ziekenhuis kan de verwarring versterken. Een onbekende omgeving, andere geluiden, onderzoeken, pijn en ziekte: het zijn prikkels die iemand uit zijn vertrouwde wereld kunnen halen.
“Bij een delier is het belangrijk dat we iemand zo veel mogelijk weer terugbrengen naar het hier en nu”, zegt Karlijn. “Rust, herkenning, aandacht en de juiste prikkels kunnen daarbij helpen.”
“Bij een delier is het belangrijk dat we iemand zo veel mogelijk weer terugbrengen naar het hier en nu.”
Van idee naar praktische box
De vier collega’s gingen op zoek naar materialen die daarbij gebruikt kunnen worden. “Dankzij de Vrienden van het Slingeland konden we spullen aanschaffen voor drie Delierboxen”, zegt Tanja.
In de box zit onder meer een dementieradio, waarmee patiënten naar de radio kunnen luisteren of hun eigen muziek kunnen streamen. Ook is er een dementieklok, die helpt bij de oriëntatie in de tijd.
Een ander hulpmiddel is Blik op Vroeger: een blik met kaartjes die uitnodigen tot een gesprek over vroeger. Bijvoorbeeld over een huisdier of een mooie herinnering. “Dat soort materialen kunnen helpen om contact te maken”, vertelt Tanja. “Je sluit aan bij wat iemand kent en prettig vindt. Dat kan iemand weer even houvast geven.”
Verder zitten er sensomotorische ballen in de box. Patiënten kunnen eraan voelen en erin knijpen. “Als iemand heel onrustig is, kan zoiets eenvoudigs helpen om de aandacht te verleggen en rust te vinden”, zegt Karlijn. “En als iemand iets wil gooien, word ik liever geraakt door een zachte bal dan door een glas thee.”
Ook het boek Koningsdag in Doetinchem zit in de box. “Veel ouderen vinden het leuk om over het koningshuis te praten”, vertelt Karlijn. “We kijken samen naar de foto’s en gaan het gesprek aan. ‘Weet u wie onze koning is? En kent u deze prinsessen?’ Zo kun je iemand op een prettige manier prikkelen en contact maken.”
“Een patiënt kan beter aan een stukje nepslang trekken dan aan een echte katheter”
Niet alles tegelijk
De Delierbox is geen standaardpakket waaruit je lukraak iets pakt. “Je moet naar de patiënt kijken en zien wat op dat moment nodig is”, zegt Loes. “Iemand die erg onrustig of overprikkeld is, laat je niet naar hardrockmuziek luisteren. Dan kunnen de sensomotorische ballen beter passen.”
Ook zit er een rubberen slang in de box. “Sommige mensen met een delier hebben de neiging om aan een infuus of katheter te trekken”, vertelt Loes. “De slang kan dan een alternatief bieden om aan te voelen of aan te trekken, zonder dat de patiënt zichzelf pijn doet.”
En dan zijn er de kleine, gehaakte muisjes, gemaakt door vrijwilligers van Stichting Muis Jantje. “Daar kunnen mensen mee frutselen”, vertelt Tanja. “We kunnen ze niet reinigen, dus het muisje mag mee naar huis.”
Familie doet mee
Niet alleen zorgverleners kunnen de materialen uit de Delierbox gebruiken. Ook familie kan een belangrijke rol spelen. “Familie kent de patiënt goed en weet vaak wat iemand vertrouwd maakt”, zegt Esther. “Een liedje of een onderwerp waar iemand graag over praat kan allemaal helpen. De Delierbox geeft familie bovendien iets concreets om samen met hun naaste te doen. Samen naar muziek luisteren, door foto's bladeren of een gesprek voeren aan de hand van de kaartjes kan helpen om contact te maken.” Tegelijkertijd is het natuurlijk niet altijd haalbaar om van familie te verwachten dat ze er voortdurend kunnen zijn. “Een delier kan dagen duren”, zegt Karlijn.
De materialen kunnen ook helpen om beter te zien hoe het met iemand gaat. Bijvoorbeeld voor de geriater. “Als iemand in het boek Koningsdag in Doetinchem kijkt en zegt dat Juliana nu onze koningin is, kan dat een aanwijzing zijn dat er iets aan de hand is met de cognitie”, zegt Esther.
“Als iemand iets wil gooien, word ik liever geraakt door een zachte bal dan door een glas thee”
Geen wondermiddel
De Delierbox is geen wondermiddel. Soms is medicatie nodig. Maar volgens Karlijn hoeft de oplossing niet altijd in méér medicatie te zitten.
“Je moet vooral blijven kijken naar de patiënt en aanvoelen wat hij nodig heeft. Als een patiënt bijvoorbeeld denkt dat hij een hand vol snoepjes heeft en mij er eentje aanbiedt, dan ga ik daarin mee en neem ik er één. Die patiënt ziet die snoepjes echt. Het helpt niet om steeds te zeggen dat het niet klopt. Door mee te gaan in zijn beleving, kun je contact houden en rust brengen.”
Voor Karlijn, Esther, Loes en Tanja is de Delierbox vooral een praktische aanvulling op de dagelijkse zorg. Een manier om met kleine, eenvoudige middelen aan te sluiten bij de belevingswereld van iemand die even de grip op de werkelijkheid kwijt lijkt te zijn. Want soms zit een beetje houvast in iets heel eenvoudigs: een vertrouwd liedje, een gesprek over vroeger, iets om in te knijpen of een klein gehaakt muisje.
Op 1 oktober 2026 wordt de Delierbox officieel geïntroduceerd in het Slingeland Ziekenhuis. Een passende datum: het is dan de Internationale Dag van de Ouderen.
Laatst bijgewerkt op: 01 oktober 2026
