Een luisterend oor in het ziekenhuis

Het is begin van de middag. De arts is net geweest, de verpleegkundige heeft de controles gedaan. Het bezoek is naar huis. In de kamer wordt het stil. “Misschien is het goed om eens met iemand te praten,” heeft iemand voorzichtig gezegd. Maar met wie? En waarover dan precies? Voor wie in het ziekenhuis worstelt met levensvragen zijn er de geestelijk verzorgers. In het Slingeland Ziekenhuis werken Kim Jansen-Oberink en Judith Goeman al jaren als geestelijk verzorger. Kim is inmiddels 16,5 jaar verbonden aan het ziekenhuis, Judith zelfs 21 jaar.  

Geen therapie, maar zingeving 

In het ziekenhuis werken meerdere zorgverleners die gesprekken voeren, maar er is een verschil tussen een geestelijk verzorger, een psycholoog en een maatschappelijk werker. “Een psycholoog stelt een diagnose en behandelt", legt Judith uit. “Dat doen wij niet. Een maatschappelijk werker houdt zich meer bezig met de sociale kant van het ziek zijn, zoals de invloed die de ziekte heeft op werk, relatie of gezin. Wij richten ons echt op zingeving: op wat het leven, juist nu, betekent.” Dat betekent niet dat ze los van elkaar werken. Integendeel. “We werken samen. Soms zijn we alle drie betrokken bij één patiënt", zegt Kim. "We vullen elkaar aan, maar onze eigen rol blijft helder: aanwezig zijn en luisteren, zonder oordeel.”

Luisteren zonder oordeel 

“Ons werk bestaat voor een groot deel uit luisteren,” zegt Kim. “Juist door te luisteren komen vaak dingen naar boven die iemand nog niet eerder hardop heeft uitgesproken. Als iemand bijvoorbeeld ’s nachts wakker ligt, moedigen we hem aan om te vertellen wat hem bezighoudt. Door samen te onderzoeken wat er speelt, wordt vaak duidelijk waar de onrust vandaan komt. Angst. Schuldgevoel. Of gedachten die als ‘raar’ worden ervaren.” “Vaak gaat het om erkenning,” zegt Judith. “Dat je mag voelen wat je voelt. Dat het niet vreemd is. Dat het menselijk is.” 

Soms gebruiken ze een gedicht of een verhaal en, als het past, een religieuze invalshoek om mensen troost of bemoediging te bieden. “Maar het begint altijd met het leggen van contact", zegt Judith. “Wie heb je voor je, wat past bij die persoon en hoe maak je contact."  

Er zijn voor patiënten én medewerkers 

De geestelijk verzorgers zijn er niet alleen voor patiënten. Ook medewerkers van het Slingeland kunnen bij hen terecht. Tijdens de coronapandemie boden Judith en Kim, samen met collega’s van medische psychologie en medisch maatschappelijk werk, veel ondersteuning. Ze schoven aan bij koffiepauzes, boden ruimte om over ingrijpende ervaringen te praten en voerden individuele gesprekken. 

“Dat was echt waardevol,” zegt Judith. “Als zorgverlener verzorg je in zo’n onzekere tijd patiënten met hart en ziel, maar ondertussen ben je zelf ook mens, met eigen angsten en emoties.” Ook nu zijn Kim en Judith regelmatig op de afdelingen aanwezig, zeker na ingrijpende gebeurtenissen. “Bijvoorbeeld laatst toen er een medewerker plotseling onwel werd. Voor de collega's die daar getuige van waren had dat veel impact. Net als bij patiënten geven we dan ruimte aan hun verhaal,” zegt Kim.

"Het is bijzonder dichtbij mensen te zijn in een kwetsbare tijd. En dat op een gewone maandagmiddag"

Ontmoetingen die raken 

Sommige ontmoetingen vergeet je nooit. Zo herinnert Judith zich de eerste keer dat ze bij een overlijden aanwezig was. “Dat maakte indruk. En ik was eens bij een jonge moeder die ging overlijden. Ik weet zelfs haar naam nog. Ze had kinderen in dezelfde leeftijd als de mijne en ze was net als ik net 12,5 jaar getrouwd. Dat komt dichtbij en neem je mee.” 

Kim denkt meteen aan een lieve, oudere dame die vertelde over haar jeugd. "Als kind moest ze naar de dokter, maar de tram reed niet. Haar vader droeg haar de hele weg. Ze vertelde er met zoveel ontroering over. We zaten allebei te huilen. Het laat zien hoe belangrijk het is dat iemand er voor je is.” 

Het verschil maken op een gewone maandag 

“Het is bijzonder dat we dichtbij mensen mogen zijn in een kwetsbare tijd,” zegt Kim. “Dat je op zielsniveau verbinding voelt. Dat het ergens over gaat. En dat op een gewone maandagmiddag.” Judith knikt. “Mensen geven je een inkijkje in hun leven. In wat hen raakt en wat belangrijk voor hen is. Alleen omdat jij er bent om te luisteren.”