Twintig jaar mammapoli in het Slingeland

Twintig jaar geleden werd de polikliniek Mammacare, ook wel bekend als de mammapoli, in het Slingeland Ziekenhuis opgericht. Inmiddels is de mammapoli uitgegroeid tot een plek waar begeleiding, snelheid, medische techniek en persoonlijke aandacht voor vrouwen met borstkanker samenkomen. Mammacare-verpleegkundige Christel Vreeman en radiodiagnostisch laborant Louke Wassink maakten die ontwikkeling van dichtbij mee. 

Meer mogelijkheden voor behandeling 

Door de jaren heen veranderde niet alleen de organisatie van de zorg, maar ook de behandeling van borstkanker zelf. Waar vroeger vrouwen vaker direct werden geopereerd, krijgen ze nu regelmatig eerst behandelingen, zoals chemo-, immuun- of hormoontherapie om de tumor kleiner te maken vóór de operatie. “Dit noemen we een neo-adjuvant traject”, legt Christel uit. “Het voordeel daarvan is dat we kunnen zien of de chemotherapie aanslaat. Als de tumor namelijk al vóór de operatie is geslonken, kunnen we vaker borstsparend opereren. Dat gebeurt tegenwoordig bij het merendeel van de vrouwen. Dat vraagt soms wel om wat extra uitleg. De nuchtere Achterhoekse vrouw zegt al snel: ‘haal ze er maar af’. Maar dat is tegenwoordig vaak helemaal niet nodig.” 

Radiologie en mammapoli werken hand in hand

Een van de grootste veranderingen van de afgelopen jaren is de nauwe samenwerking tussen de mammapoli en de afdeling Radiologie. Sinds december vorig jaar werkt het Slingeland met een nieuwe route voor patiënten. Waar vrouwen vroeger standaard via de mammapoli binnenkwamen, worden patiënten die verwezen zijn door de huisarts of vanuit het bevolkingsonderzoek nu beoordeeld met behulp van een triagesysteem. Iedere middag bekijken een mammacare-verpleegkundige, een radiodiagnostisch laborant en een radioloog samen welke route het beste bij de patiënt past.  

Afhankelijk van de informatie op de verwijzing gaan vrouwen rechtstreeks naar de afdeling Radiologie voor een mammografie en/of echo, of eerst naar de mammapoli. Deze laatste route is bedoeld voor vrouwen bij wie een hogere verdenking op borstkanker bestaat. Op de mammapoli neemt de mammacare-verpleegkundige eerst een uitgebreide anamnese (vragenlijst) af. Vervolgens begeleidt zij de patiënt naar de afdeling Radiologie voor aanvullend onderzoek, zoals een mammografie, echo en eventueel een punctie.  

“Wanneer de onderzoeken klaar zijn, halen wij de vrouw weer op en gaan we samen naar de chirurg voor een gesprek en lichamelijk onderzoek”, legt Christel uit. In verreweg de meeste gevallen is er dezelfde dag al duidelijkheid. “Bij ongeveer 95 procent van deze groep vrouwen weten we aan het einde van de dag of er sprake is van borstkanker of niet. Het type tumor weten we dan nog niet, maar mensen hoeven meestal gelukkig niet meer dagenlang in onzekerheid te wachten."

Wanneer nodig verwijst de mammapoli vrouwen door voor extra psychosociale ondersteuning. Daarnaast is er speciale aandacht voor jonge mensen met kanker via de AYA-zorg (Adolescents & Young Adults). Zij worden apart besproken in een multidisciplinair overleg, omdat in die levensfase vaak specifieke vragen spelen rondom studie, werk, relaties of vruchtbaarheid. 

"De begeleiding richt zich allang niet meer alleen op de medische behandeling. Je bouwt vaak een band op met een patiënt, maar ook met de partner en kinderen”

Korte lijnen, veel betrokkenheid 

Dat de mammapoli relatief kleinschalig is, zien Christel en Louke als een groot voordeel. “We kennen elkaar goed en hebben korte lijnen”, zegt Louke. “Daardoor kunnen we snel schakelen.” Christel vult aan: “Als mammacare-verpleegkundige ben je echt de spil in het traject. Vrouwen weten ons te vinden en kunnen altijd bellen.” 

“Sommige verhalen blijven je altijd bij”, vertelt Christel. “Ik denk bijvoorbeeld aan een jonge vrouw van mijn eigen leeftijd, die ik vanaf het begin van haar behandeling heb begeleid. In die periode bouw je een bijzondere band op, niet alleen met de patiënt, maar ook met haar gezin. Toen zij uiteindelijk in de palliatieve fase terechtkwam, maakte dat veel indruk op me.” 
Wat beiden aangrijpt, zijn mensen die lang wachten voordat ze naar de huisarts gaan. “Soms voelen vrouwen een knobbel maar uit angst steken ze hun hoofd in het zand. Als je te lang wacht, kan het te laat zijn. Dat vind ik heel aangrijpend", zegt Louke.  

Ondanks die moeilijke momenten overheerst vooral trots. Trots op de samenwerking, de ontwikkeling van de zorg en het menselijke karakter van de mammapoli. “De diagnostiek van borstkanker is veel technischer geworden”, zegt Louke, “maar uiteindelijk blijft het mensenwerk.”